00:38

Magtymguly ýeňňesini alypmy?!

Категория: Magtymgulyny öwreniş | Просмотров: 699 | Добавил: Moderator | Теги: Döwletmyrat Ýazgulyýew | Рейтинг: 5.0/1
Awtoryň başga makalalary

Magtymgulyny öwreniş bölümiň başga makalalary


Teswirleriň ählisi: 6
0
1 Garadag  
128
«Magtymguly Pyragynyň ylym adamy bolandygyny, hem-de mömin-musulman takwa kişi bolandygyny göz öňünde tutup, bu ynsanyň şahsy durmuşy hakynda, ylaýta-da kime öýlenip, kim bilen maşgala gurandygy hakynda bir zat diýmek hiç birimize dogry gelmeýär. Bu gybat bolýar. Gybat bolsa Kuranda aýdylyşy ýaly: doganyň etini iýmek bilen des-deň zat. Alla saklasyn»
Ýokarda aýdylanlar namazly kişiniň aýdan sözi. Men muny ýöne ýerden getirmedim. Özümem ýazyjy obraz döretmeli, fantaziýasyny ýöretmeli, keşp çekmeli diýip käwagt öte geçýän ýaly duýgyny başdan geçirýärin. "Ynha şeýle ýagdaý boldy-da, hamala Magtymguly şahyr, Magtymguly işan geläge-de sorady senden soramajagyny bilip durun-da ýogsa) näme jogap berersiň, Sylap" diýip özüme sowal berýän.
Howwa, Magtymgulyny etmedik zadymyz galmady; tankytlap kitap çykartdyk, söwda buržauziýasynyň wekili etdik, onuň adyndan toslama goşgular çap etdik, gelnejesini alan etdik, aý garaz sanasaň sogaby ýok...
Hezreti Magtymguly biziň çaklaýşymyzdan has beýik, has pynhan, has çuňňur diýsem, bu gepimem gaty lenç edilen jümle boljak.
Makalada aýdylýan faktlar, çaklamalar hakda pikirim Öwezdurdy Nepesowyň «Pyragy» romanynda gelnejesini alýan wersiýa gaty gowy delillendirilýär, ýöne men ynanmadym. Maňa ýazyjy-alym Oraz Ýagmyryň «Magtymgulynama» kitabynda getirilýän pikirlere delilli görünýär.

0
2 Moderator  
1471
Men mydama teswir ýazýanlara minnetdarlyk bildirýärin. Garadag aga sizem teswiriňiz üçin sag boluň. IMagtymgulynyň beýikligine sözüm ýok. Ýöne beýikleriň maşgala durmuşy öwreniilmeli däl diýip nirede bar?! Muhammet pygamberiň ömür-beýany ýazylýar. Onsoňam Magtymgulynyň özi men ýeňňemi aldym diýýär. Meniň delillerime ynanmasaňyz, Magtymgulynyň çykan neşirlerini okaň. Men ýazyjylaryň ýazany boýunça aýdammok. Anyk ylmy fakt aýdýan. Türkmenistanda Oraz Ýagmyr diýen alym ýok. Kim ol?! Eger alsaňyz, deliliňiz bolmasa alym däl adama alym diýmezligi maslahat berýärin. Ýazyjy Oraz Ýagmyryň "Magtymgulynama" eserini bilýäs. Ol bir ýazyjynyň Magtymguly hakynda çeper gözöňüne getirmeleri. Hiç bir ylmy delil ýok. Köp ýerde aýdýan pikirleri mundan urdum gylyjy, arapda şaňlar ujy diýilýäni. Bu pikirimi wagtynda Oraz Ýagmyryň özüne aýdypdyk. Onuň ol eseri hiç bir ylmy jemgyýetçilikde hasaba alynmadyk şahsy pikir. Täze pikrleri kabul etmegiň aňsat däldigini bilýän. Meniň Magtymguly barada aýdýan pikirlerim anyk ylmy derňewleriň netijesi. Aýdýan pikirimiň her her bir sözüniň her bir harpyny ylmy taýdan subut etmäge taýyn.
Okanyňyz üçin sag boluň.

Döwletmyrat ÝAZGULYÝEW.

0
3 Garadag  
128
Siziň teswiriňizi okap gaty hoşal boldum. Dogry aýdýarsyňyz, Muhammet pygamberiň hem, Gitleriň, Buddanyň hem biografiýasy bardyr. Ýöne biziň üçin Magtymguly şahyrana dil bilen aýdanymyzda pygamber ýerinde oturan adam we olar Mäne baba, Hoja Ahmet Ýasawy, ýaly öwlüýäler bilen deň görülmeli hasap edýärin. Şeýle hem, alym däl şahyryň il dilinde aýdylyp ýoýulan ýa-da adyndan berilen diýilýän goşgularda haýsam bolsa bir setir alyp, il içindäki bir rowaýata ýanap şu ýerde şeýle diýmek bilen şahyr şeýle diýipdir diýsek hata bolmazmy. Bu ylmy degşirme bolup bilenok. Rowaýatlarda Magtymguly uçupdyr diýilän bolsa, bizem şeýlemiş diýip ynansak, reallykdan aýak üzdügimiz bolar. Dogry ylymda lewitasiýa diýen zadam bar.
Eserleri diňe bir Garaşsyz we Baky Bitarap Türkmenistanymyzda däl, eýsem-de bolsa, türki döwletlerde köp nusga bilen çap edilip okyjylara ýetirilen merhum halypamyz Oraz Ýagmyr köp babatda ýazyjydy, köp babatda şahyrdy we köp babatda alymdy. Goý ol alym ýa-da professor diýen ýaly döwlet derejesinde ykrar edilýän ylmy derejesi bolmasyn, emma öz pikirleri, nukdaýnazary bilen ol alymdy. Magtymgulynama bolsa sözüň doly manysynda çeper dilde ýazylan ylmy eserdir. Men şunuň ýaly ylmy romany diňe L.Saldadzede we Oraz agada gördüm.

Sizi hormatlamak bilen: Sylapberdi MUHAMOW.

0
4 Moderator  
1471
Sylapberdi aga, Magtymgulynyň ýeňňesini alandygyny subut edýär diýip getiren şygrym halk içinden ýazylyp alnan. Häzirem bagşylaryň ürç edip aýdýan aýdymy. Ol aýdymyň taryhy Magtymgulynyň öz döredijiliginden gaýdýar. Men makalamda rowaýat getirmedim, rowaýatyň bardygyny ýaňzytdym. Adyny agzaman Gylyç Müllüň beren şygyrlaryna edýän şühbäňiz bolsa esassyz. Sahy Jepbar halypa “Bu gün” , “Mert bolmaz”, “Dogrusy” ýaly onlarça aýdymlary Gylyç Müllüden öwrenemzok” diýip, bu şygyrlaryň Magtymgulynyňkydygyny gaty aýdyň edipdir. Ol çeper şygyrlar Magtymgulynyňky bolmasa kimiňki, adyny aýdyň?!Ylmy dolanyşyga girizeliň. Gylyç Mülli beýle çeper şygyrlary ýazyp bilmez. Ol şygyrlar barada öň söhbet edilipdi. Gaýtalap oturmaýyn. Magtymgulynyň türkmen üçin dörän beýik adamdygyny halal süýt emen adamyň hiç birem inkär etmez. Ýöne onuň maşgala-durmuşyny hökman öwrenmeli. Şahyryň terjimehaly, maşgala durmuşy hakynda ilkinji maglumat berýän çeşme bolsa akyldaryň öz şygyrlary. Magtymguly baradaky rowaýatlary, hatda Gylyç Müllüň beren 214 şygryny aýranyňda hem şahyryň golýazmadaky we il içinden ýazylyp alnan, bagşylaryň ürç edip aýdýan aýdymlarynda hem Magtymgulynyň ýeňňesini alandygy baradaky maglumaty inkär edip bolanok. Özüňiz doly okap görüň, göz ýetirersiňiz. Oraz Ýagmyr hakynda aýdýan pikirleriňize goşmaça zat aýtmak niýetim ýok, ol siziň şahsy pikiriňiz.

Döwletmyrat ÝAZGULYÝEW.

0
5 Garadag  
128
Kerim aganyň sözleri bilen «mukaddes jedeliň hatyrasyna, goç dek süsüşmegi» her kim oňarsa-da «mukaddes edebiň hatyrasyna» siz bilen ýaňkalaşyp oturan ýaly duýýan özümi, ýaşuly. Ýöne hezreti Magtymguly hem hakda çaklamalar çakdan çykyp gidenden soň men-ä durup bilmän ýazaýdym. Ýöne geçmiş soňuna çenli anyklap bolmaýanlygy bilen geçmişdir. Aýtjak bolýanym bir şahsyýetiň ömrüni detal-detal öwrenmek kyn.
Beýik Pyragy diýlende rus şahyry Týutçewiň baryp 1866 ýyllarda sözleri ýadyma düşýär:

Умом Россию не понять,
Аршином общим не измерить:
У ней особенная стать —
В Россию можно только верить.

Edil şu setirleri Pyraga ýüzlenip hem aýdyp bolar «Pyragyny aklyň bilen düşünip bolmaz, ele gulaç alyp ölçäbem bolmaz, Pyragy Pyragy bolýar, Oňa diňe ynanmak gerek».
Bu ýazgylar aslynda emosiýalryň zarbyna ýazyldy diýseňem bolar, hormatly Ýaşuly. Pyragyny maşgala agzam ýaly gowy görýän. Beýle diýsem perzendime çenli şahyryň adyny dakandygymy mazamlaýan ýaly görünmegimem mümkin. Ýok, men şahyryň sözleri bilen has ir ulaldym. Meni tiz ulaldan şol sözlere başgaça düşündim. Şahyryň ömri hakda gaty salyhatly ýazgylaram meni oýlandyrýar käte. «Diri gitmez gözlerimden, degen namys-aryma» diýen ýaly setirler edil gulagymyň ýanynda top atylan ýaly ediberýär.
Şahyrlary dünýä berip bilýän beýik halkyň agyzdan-agyza geçýän rowaýatlary onuň beýik ogullarynyň biografiýasyny jikme-jik öwrenmek üçin ýeterlik dälmikä diýýärin. Meniň bu sözüm bilen tanymal alym-professorlaryň nähili düşünjegini bilemok. Emma şol adamlaram haýsydyr bir ýazgy-resminama, diploma esaslanym alym derejesini alandyrlar. Diýmek resminama hormat goýulýan bolsa, Magtymgulynyň biografiýasyny aýdyňlaşdyrýan onuň ýaşan döwründen galan, ýa bärräk bir zamandan galan resmi dokument tapylsa-baş üstüne.
Meniň şahsy pikirime hormat goýýandygyňyz üçin köp minnetdar.

Sylapberdi MUHAMOW.

0
6 kyssacy  
1745
Magtymguly ýeňňesine öýlenipmi, öýlenmänmi bu barada anyk maglumat ýok. goşgularyna salgylanmaklyk hem gaty bir dogry däl. sebäbi şahyryň şygyrlarynyň çuňlugy hiç bir ölçeg bilen deňeşdirip bolar ýaly däl. goşgular ýazylan döwrüniň aýnasy hem bolup hyzmat edýär. Magtymguly atamyz hem şol döwürde ýeňňesine dakylan başga bir adamyň ykbalyny goşguda görkezmek maksadynda öz adyndan çykyş eden bolmagam mümkin. Gündogaryň söz ussady Ependiniň adyna aýdylýan ýomaklar, şorta sözler sanardan kän. ählisiniňem baş gahrymany Ependi. halk içindäki gülküli wakalary görkezmekde Ependi başga adamlaryň hereketleini hem öz şorta sözlerinde öz adyndan ýerine ýetirýär. meniň pikirimçe Magtymgulynyň ýeňňesine dakylyşy hem Ependiniň "çykyşlaryna" meňzeş bolaýmagy gaty mümkin.

Teswiri diňe saýta agza bolan ulanjylar goşup bilýär.
[ Agza bol | Saýta gir ]