09:14

Rysgalyñ üýtgeýşi

RYSGALYÑ ÜÝTGEÝŞI
    
On iki süň­ňi abat, ini sa­gat ýi­git öý-işik­li hem bo­lup bilmän, gün­de­lik iý­je­gi­ni ga­zanmak üçin eli bi­len odun­dyr ýan­dak ýy­gyp, ar­ka­sy bi­len da­şap, ba­zar­da sa­typ gün görer eke­ni. Gün­ler­de bir gün bir ýag­şy­za­da bu ýi­gi­diň üstün­den ge­lip, oňa:
— Eý, og­lan, eliň bi­len ýan­dak ýyg­maň nä­me? Sat­ýan ýan­da­gyň­dan her gün azajyk süý­şü­rip, jem­läp, pil ýa-da aň­ňal al­naýsaň bol­ma­dy­my — di­ýip­dir.
Ol ýi­git ýag­şy­za­da bi­len gör­şüp, oňa:
 — Wah, nä­si­ni aýd­ýar­sy­ňyz. Nä gün bi­len süý­şü­rip, pil alsam dö­wül­ýär, aň­ňal al­sa­mam ýi­tir­ýän, agam. On­soň bol­şu­na gö­rä oň­ňut edip ýö­ren­di­rin. Siz bir di­le­gi boş geçme­dik ýag­şyza­da. Alan gu­ra­lym ýit­mez, dö­wül­mez ýa­ly, ma­ňa Al­la­ta­ga­la­dan di­leg edip ber­se­ňiz — diýip­dir. Ýagşyza­da­nyň ol ýi­gi­de neb­si agy­ryp:
— En­şal­la, bo­lar. Di­läp be­rä­ýe­rin — diýip ýo­lu­na ro­wa­na bo­lup­dyr.
Bir­nä­çe gün ge­çen­den soň, ol ýag­şy­zada ýi­gi­diň ýan­dak ýyg­ýan ýe­ri­ne do­la­nyp ge­lip­dir. Ýi­git ýag­şy­za­da­ny gö­rüp, be­genjin­den do­nu­ny aşa­gy­na ýa­zyp otur­dyp­dyr. Ýantorba­syn­dan bar­ja ga­ty-gu­ty çö­re­gi­ni myh­ma­nyň öňün­de goý­ma­ga-da gys­sa­nyp:
— Atam, nä­hi­li hoş ha­bar bi­len gel­di­ňiz — di­ýip­dir.
Ýag­şy­za­da:
— Aý, inim, şu wagt-a hoş ha­ba­rym ýok. Şu ha­lal­ly­gyň bilen bo­lu­ber­seň Al­la ke­remdir, sa­byr­ly gul du­ra-ba­ra şat bo­lar — di­ýip gö­wün­lik ber­mä­ge dur­sa, owa­lam rys­gyndan nä­gi­le ýi­git, ýa­zan do­nu­nam ýag­şy­zada­nyň aşagyn­dan sil­kip alyp:
— Men Al­la­dan al­tyn-kü­müş, at-dü­ýe di­le­me­dim, sa­tyn alan pil­dir kät­men gu­ralla­ry­my bir ber­dim di­ýip ber­se, döw­män, ýitir­män ula­na­ýyn diý­dim-ä, bu di­le­gim hem bit­me­di — di­ýip tu­rup gi­di­be­rip­dir.
Bu ýi­git öň­ki my­da­ry bi­len oňup ýör­kä, bir işi ro­waç adam öýün­de ma­ly­na-beý­le­ki­si­ne tur-otur, ker­sen ge­tir, işlerine ýa­rar ýa­ly eden işi­ne pug­tu­mal, ha­lal ada­my gözläp, her bazar ge­lip, as­sy­ryn­lyk bi­len aý­la­nar eke­ni. Bu ada­myň ýaň­ky ýi­git­de gö­zi eg­le­nip, kän synlap, mu­ňa ha­ba­ry­ny aýd­ýar. Ýi­gi­dem oňa:
 — Ga­ra zäh­me­dim-ä bar, aga, baş­ga za­dym bol­ma­sa-da — diý­ýär.
Baý, ýi­gi­di öýü­ne ge­ti­rip, et­me­li iş­le­ri­ni, ýat­jak ýe­ri­ni görkez­ýär. Eli bi­len ýan­dak ýy­gyp ýö­ren ýi­git haý­sy işi et­se öz gu­ra­ly bi­len iş­läp, aras­sa ýer­de ýa­typ, gü­ler ýüz ta­pyp, do­ýa gar­na iýip-içip ýö­re­ni­ne be­genip, sessiz-üýnsüz iş­lä­ber­ýär.
Iki ýyl geç­ýär. Ýi­git ha­lal­lyk­da-da, işeňňir­lik­de-de synagdan ge­çip, bu maş­ga­la öw­re­niş­ýär.
Gün­ler­de bir gün är-aýal çaý ba­şyn­da otyr­ka­lar, aýa­ly adam­sy­na ýüz­le­nip:
 — Gy­zy­my­za gel­ýän saw­çy­la­ry ýö­ne gaýta­ryp oty­rys. Gyz ýe­ti­şen­soň sak­lap otur­magam go­wy däl. Ýe­ke gyzymyz bol­sa-da gelýän­le­riň bi­ri­niň ha­ba­ry­ny ala­ýa­ly — diý­ýär. Baý:
 — Wah, men sen­de­nem be­ter biyn­ja­lyk bol­ýan. Ýö­ne kime ro­wa gör­je­gi­mi bi­le­mok. Ha­ny, şu ga­py­myz­da­ky ogla­na ber­sek näme, mun­dan aras­sa, mun­dan ha­lal ýi­gi­di ni­re­den tap­jak. Il-günem, «Baý ýe­ke gy­zyny işi­gin­dä­ki batra­gy­na be­räý­di» di­ýip gürrüň eder go­ýar-da — diý­ýär.
Adam­sy­nyň bu pi­ki­ri­ni öz ýa­nyn­dan oňlap, aýt­maga-da çe­ki­nip ýö­ren aýa­ly:
— Wah, oňa ýe­te­si zat bar­my nä­me? Men aýt­ma­ga-da çe­ki­nip-çe­ki­nip ýör­düm  — diý­ýär.
Şeý­dip, baý gy­zy­ny bu ýi­gi­de ni­ka­lap, toý tu­tup ber­ýär. Iş­le­mä­ge pil tap­man ýören ýi­git, beg ýi­git bo­lup ýa­şaberýär.
Bir gün­den bir gün ýi­git şol öň­ki ýag­şyza­da du­şup:
— Atam, Al­la­dan pil-kät­men di­läp bi­ti­rip bil­me­diň, yn­ha in­di eli pil­li ýüz sa­ny pil­gä­rimem bar, mu­ňa nä­me diýersiňiz? — di­ýip, so­ra­ýar.
Ýag­şy­za­da:
 — Se­niň öý­le­nen gy­zyň Al­la ta­ra­pyndan rys­gal­ly bo­lup dün­ýä inip, ka­ka­sy-eje­si­ni baý, rysgal­ly et­di. In­di hem, se­niň aras­sa ha­lal­ly­gyň üçin Be­ýik Taň­ry ol gyzy sa­ňa ni­ka­lap ber­di. Se­ni-de ga­ryp­lykdan çy­kar­dy. Bu rys­gal se­niň­ki däl, gel­niň rys­ga­ly. Hä­zir bol! In­ji­giň gö­te­rip bilmän maş­ga­la­ňa, kes­bi­ňe iki­lik edäý­seň, gy­şyň tog­sa­ny do­lan­dan soň­ky ýa­gan ga­ry ýaly, bu gu­wan­ýan baý­ly­gyň öý­lä­ne gal­man eräp gi­der — di­ýip, öz ýo­lu­na gi­di­be­rip­dir.

Nurnazar JUMANAZAROW, 
Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Duşak şäherçesiniň ýaşaýjysy, mirasgär.

Категория: Halk döredijiligi we rowaýatlar | Просмотров: 450 | Добавил: Нawеran | Теги: Nurnazar Jumanazarow | Рейтинг: 4.8/4
Awtoryň başga makalalary

Halk döredijiligi we rowaýatlar bölümiň başga makalalary


Teswirleriň ählisi: 1
1
1 Bagabat  
43
Tüýs biziň halkymyzyň milli ynançlarynyň iň esasylarynyň biri hakyndaky tymsal. "Öýlendi-de rysgy açylaýdy" diýilýär, "Işe girdi-de rysgy açylaýdy" diýilýär, "Ogly (ýa-da gyzy) boldy-da rysgy açylaýdy" diýilýär, "Ulag aldy-da rysgy açylaýdy" diýilýär...Hakykatdanam durmuşda şeýle bolýan ýagdaýlaryna kän duşmak bolýar. Tanyşlarymyň biri köne ulagyny satyp, täze, has gymmat bahaly ulag satyn alyndy. Ýöne, soň-soňam şol köne ulagyny satanyna gynandy ýördi, öwran-öwranam: "Ol maşynym rysgallydy, onda edenim ugrunady, munym diňe çykdajy" diýip zeýrendi ýördi. Yzyna satyn alaýyn diýse-de eýesi satmady. Dogry, edil jansyz zadam bolsa, rysgalyňy göterýän zatlaryň bolşy ýaly, rysgalyňa badak atýan zatlaram bolýar. Sebäbi biziň halkymyz şoňa ynanýar we şeýle ynançlardan, dünýägaraýyşdan emele gelen maglumat meýdanynda ýaşaýar. Maglumat meýdanynda bolsa her bir "мысль материална" diýýärler.

Teswiri diňe saýta agza bolan ulanjylar goşup bilýär.
[ Agza bol | Saýta gir ]